Raportowanie ESG 2025 – jak przygotować firmę do nowych wymogów prawnych

Raportowanie ESG 2025 przynosi zmiany dla polskich przedsiębiorstw. Dyrektywa CSRD obowiązki wprowadza już dla pierwszej grupy firm, a pakiet Omnibus z lutego 2025 r. znacząco upraszcza wymogi. Według szacunków EFRAG, koszty wdrożenia mogą sięgnąć nawet 1 proc. obrotu firmy, ale jednocześnie otwierają drogę do lepszego dostępu do kapitału i przewagi konkurencyjnej.

Z artykułu dowiesz się:

• Jakie firmy muszą rozpocząć raportowanie już w tym roku i kiedy publikować pierwsze raporty?
• Jak przeprowadzić ocenę podwójnej materialności, która stanowi fundament nowego systemu?
• Ile kosztuje wdrożenie i jakie grożą kary za nieprzestrzeganie nowych regulacji?

Dyrektywa CSRD obowiązki – kto i kiedy musi raportować?

Rok 2025 to moment prawdy dla największych europejskich firm. Dyrektywa o raportowaniu informacji niefinansowych (CSRD) wchodzi w życie dla pierwszej grupy przedsiębiorstw, obejmując duże podmioty zainteresowania publicznego zatrudniające ponad 500 pracowników. Te firmy już teraz przygotowują raporty za rok obrotowy 2024, które zostaną opublikowane w 2025 r.

Pakiet Omnibus wprowadził jednak znaczące uproszczenia dla pozostałych organizacji. Nowe progi dotyczą firm z ponad 1000 pracowników, rocznym obrotem przekraczającym 450 mln euro (wcześniej 50 mln euro) oraz sumą bilansową powyżej 25 mln euro. Mechanizm „Stop-the-Clock” zapewnia dwuletnie opóźnienie dla firm z drugiej i trzeciej fali raportowania, dając więcej czasu na przygotowanie.

Harmonogram wdrażania przedstawia się następująco:

1. Faza pierwsza dotyczy już dużych podmiotów zainteresowania publicznego w 2025 r.,
2. Faza druga obejmie pozostałe duże firmy, które będą raportować za rok obrotowy 2027 (publikacja w 2028),
3. Faza trzecia dotyczy notowanych małych i średnich przedsiębiorstw z raportowaniem za rok 2028 (publikacja w 2029).

Standardy ESRS. Raportowanie już uproszczono

Rewizja standardów ESRS z lipca 2025 r. przynosi zmiany w podejściu do raportowania. Liczba punktów danych została zredukowana o 66 proc., a ponad 55 proc. obowiązkowych wymogów usunięto. To odpowiedź na krytykę przedsiębiorców, którzy wskazywali na nadmierną złożoność pierwotnych propozycji.

Nowe standardy wprowadzają jaśniejszą strukturę z obowiązkowymi wymogami zgrupowanymi razem, mniejszą liczbą powtórzeń w całym raporcie oraz większą elastyczność w prezentacji sprawozdania zrównoważonego rozwoju. Praktyczniejsze podejście do oceny podwójnej materialności oznacza, że firmy otrzymują bardziej precyzyjne wytyczne dotyczące tego, co faktycznie muszą raportować.

Standardy ESRS raportowanie koncentrują się teraz na najistotniejszych aspektach działalności, eliminując większość dobrowolnych punktów danych. To sprawia, że ESG staje się bardziej zarządzalne dla organizacji różnej wielkości i z różnych sektorów.

Jak przygotować raport ESG – praktyczny przewodnik wdrożenia

Przygotowanie do obowiązkowego raportowania wymaga systematycznego podejścia w czterech głównych obszarach.

1. Pierwszy krok to określenie zakresu raportowania przez sprawdzenie, czy firma podlega CSRD według nowych kryteriów, mapowanie struktury korporacyjnej oraz identyfikację łańcucha wartości.
2. Drugi etap obejmuje przeprowadzenie analizy luk przez porównanie aktualnych raportów z wymogami dyrektywy, identyfikację braków w danych i procesach oraz ocenę systemów zarządzania danymi ESG. Kompleksowa analiza obecnych praktyk pozwala zidentyfikować obszary wymagające największych nakładów.
3. Trzeci krok to budowa zespołu z jasnymi rolami – koordynator zrównoważonego rozwoju odpowiedzialny za strategię, zespół finansowy integrujący ESG z raportowaniem finansowym, właściciele danych oraz zespół IT wspierający technologicznie.
4. Ostatni etap to implementacja systemów zbierania danych z automatyzacją procesów, integracją z istniejącymi systemami operacyjnymi, cyfrowym tagowaniem zgodnym z XBRL oraz kontrolami jakości i weryfikacją dokładności.

Obowiązkowe raportowanie ESG przez firmy. Jakie są jego koszty i konsekwencje?

Szacunkowe nakłady finansowe na wdrożenie nowych wymogów różnią się znacząco w zależności od wielkości organizacji. Według EFRAG, firmy już objęte NFRD poniosą średnio 287 000 euro kosztów jednorazowych i 320 000 euro rocznie. Inne duże firmy mogą liczyć na mniejsze nakłady – 36 000 euro jednorazowo i 40 000 euro rocznie.

Główne kategorie kosztów obejmują modernizację technologii (platformy ESG, systemy IT), szkolenia personelu w zakresie nowych wymogów, doradztwo zewnętrzne oraz oprogramowanie specjalistyczne do raportowania. Całkowite koszty wdrożenia mogą stanowić 0,5-1 proc. obrotu firmy, ale są to inwestycje, które przynoszą długoterminowe korzyści.

Konsekwencje nieprzestrzegania wymogów są poważne. W Niemczech grożą kary do 10 mln euro lub 5 proc. globalnego obrotu, we Francji do 375 000 euro z możliwością kar więzienia do 5 lat, a w Polsce grzywny wynoszą od 1 mln do 30 mln złotych w zależności od przychodów. Poza sankcjami finansowymi firmy ryzykują wykluczenie z zamówień publicznych, ograniczony dostęp do finansowania oraz szkody reputacyjne.

Podwójna materialność jako fundament nowego systemu

Ocena podwójnej materialności stanowi serce całego procesu raportowania ESG 2025. Koncept ten wymaga od firm oceny materialności wpływu (jak działania firmy wpływają na środowisko i społeczeństwo) oraz materialności finansowej (jak czynniki ESG wpływają na wyniki finansowe organizacji).

Proces przeprowadzania oceny obejmuje pięć głównych etapów:

1. identyfikację potencjalnych wpływów, ryzyk i możliwości,
2. zaangażowanie interesariuszy w proces konsultacji,
3. priorytetyzację tematów według ich znaczenia,
4. określenie progów materialności i kryteriów oceny,
5. dokumentację metodologii i założeń.

Właściwe przeprowadzenie tej analizy determinuje jakość i trafność całego raportu. Firmy muszą pamiętać, że ocena materialności nie jest jednorazowym ćwiczeniem, ale procesem wymagającym regularnych aktualizacji. Zmieniające się warunki rynkowe, nowe regulacje czy ewolucja modelu biznesowego mogą wpływać na istotność poszczególnych zagadnień ESG.

Technologie wspierające przyszłość raportowania

Cyfryzacja procesu raportowania staje się niezbędnym elementem skutecznego wdrożenia nowych wymogów. Platformy raportowania oferują automatyzację zbierania danych z różnych źródeł, obliczenia emisji wszystkich zakresów, cyfrowe tagowanie zgodne z XBRL oraz narzędzia do współpracy zespołowej i przygotowania dokumentacji audytowej. Na rynku dostępne są trzy główne kategorie rozwiązań technologicznych: niszowe oprogramowanie specjalizowane dla CSRD, platformy zarządzania emisjami skupiające się na śladzie węglowym oraz kompleksowe platformy ESG oferujące holistyczne podejście do zrównoważonego rozwoju. Inwestycja w odpowiednie technologie już na początku procesu może znacząco obniżyć długoterminowe koszty i poprawić jakość raportowania. Firmy powinny wybierać rozwiązania, które nie tylko spełniają obecne wymogi, ale także będą skalowalne wraz z ewolucją regulacji.

Przygotowanie zespołu i budowa kompetencji

Skuteczne wdrożenie raportowania ESG 2025 wymaga inwestycji w rozwój wewnętrznych kompetencji. Niezbędne umiejętności zakładają znajomość standardów ESRS i wymogów CSRD, metodologie oceny materialności, zarządzanie danymi ESG oraz przygotowanie do audytu i współpracę z audytorami.

Dostępne programy szkoleniowe obejmują certyfikowane kursy branżowe, programy specjalistyczne dla poszczególnych sektorów, szkolenia wewnętrzne dostosowane do potrzeb organizacji oraz elastyczne opcje e-learningowe. Wczesne zainwestowanie w edukację zespołów może zapobiec kosztownym błędom w procesie wdrożenia.

Firmy powinny także rozważyć zaangażowanie zewnętrznych doradców na najważniejszych etapach, szczególnie przy pierwszej ocenie materialności i przygotowaniu do audytu. Połączenie wewnętrznych kompetencji z zewnętrznym wsparciem często okazuje się najbardziej efektywną strategią.

NAJWAŻNIEJSZE WNIOSKI

1. Firmy muszą działać już teraz – pierwsze raporty za 2024 rok będą publikowane w 2025, a pakiet Omnibus znacząco upraszcza wymogi dla większości organizacji.
2. Inwestycja w technologie i kompetencje stanowi fundament skutecznego wdrożenia, a koszty 0,5–1 proc. obrotu to cena za dostęp do kapitału i przewagę konkurencyjną.
3. Ocena podwójnej materialności to klucz do stworzenia wartościowego raportu, który rzeczywiście oddaje wpływ firmy na otoczenie i ryzyka ESG dla biznesu.

Aleksandra Mrozek-Nowak

Akademia ESG to największa w Polsce baza wiedzy o ESG. Inspirujemy do wdrażania zrównoważonych praktyk, stając się miejscem pierwszego wyboru dla każdego, szukającego najlepiej przygotowanych informacji na temat ESG. E-mail: a.mrozek@akademiaesg.pl

Napisz do nas