Lobbing przestał być niewidzialną ręką biznesu. Od 2025 roku europejskie przedsiębiorstwa muszą ujawniać swoje działania lobbingowe w raportach zrównoważonego rozwoju – wraz z wydatkami, stanowiskami politycznymi i oceną, czy ich publiczne deklaracje zgadzają się z rzeczywistymi działaniami. To rewolucja w transparentności, która zmusza firmy do odpowiedzi na pytanie, czy mówimy jedno, a lobbujemy za czymś zupełnie innym?
Z artykułu dowiesz się:
- Jakie konkretne informacje o działaniach lobbingowych muszą ujawniać firmy w raportach ESG?
- Czy lobbing może mieć pozytywny wpływ na zrównoważony rozwój i jak to udowodnić?
- Jakie kary grożą przedsiębiorstwom za nieprawidłowe raportowanie działań lobbingowych?
Lobbing w raportowaniu ESG – nowy standard przejrzystości
Standard CSRD ESRS G1 wprowadza bezprecedensowy poziom transparentności decyzji korporacyjnych. Przedsiębiorstwa objęte dyrektywą CSRD muszą ujawniać kwoty wydawane na lobbing, stanowiska polityczne, przynależność do stowarzyszeń branżowych oraz ocenę zgodności między publicznymi deklaracjami a rzeczywistymi działaniami lobbingowymi. Zakres raportowania obejmuje cztery obszary:
- opis głównych tematów i stanowisk,
- ujawnienie wydatków,
- numery rejestracyjne w rejestrach transparentności,
- członków zarządu, którzy wcześniej pracowali w administracji.
Te elementy składają się na ślad lobbingowy przedsiębiorstwa.
Wywieranie wpływu politycznego a etyka w biznesie
Najważniejszym wymogiem standardu jest ocena zgodności między tym, co firma mówi publicznie, a tym, za czym lobbuje. Przedsiębiorstwa muszą rozważyć dopasowanie swoich publicznych oświadczeń ze swoją działalnością lobbingową. Unilever otrzymał stuprocentową ocenę od InfluenceMap za przejrzystość działań zgodnych z celami klimatycznymi i publicznie dystansował się od organizacji domagających się ograniczenia wymogów ESG. Volkswagen zadeklarował lobbing jako „pozytywny wpływ”, ale przyznał, że nie monitoruje skuteczności działań. Rozbieżności między deklaracjami a praktyką lobbingową stanowią poważne ryzyko oskarżeń o greenwashing.
Lobbing w liczbach – wycena wkładów rzeczowych
Najtrudniejszym wyzwaniem jest wycena wkładów rzeczowych. Czas kadry zarządzającej wycenia się jako procent rocznego wynagrodzenia plus świadczenia – może to być od 200 do 500 tys. euro rocznie, jak wskazują wytyczne OECD. Badania finansowane w celu wpływania na politykę traktuje się jako wkład polityczny. Volkswagen ujawnił wkłady na poziomie 92 tys. euro, ale nie podał wewnętrznych kosztów departamentu spraw publicznych. Audytorzy kwestionują minimalistyczne podejście, wymagając szczegółowych wyjaśnień metodyki zgodnie z ESRS.
Stowarzyszenia branżowe i transparentność decyzji
Raportowanie działań lobbingowych prowadzonych przez stowarzyszenia branżowe to jeden z najtrudniejszych wymogów. Firma może być członkiem organizacji, która lobbuje za stanowiskami sprzecznymi z jej deklaracjami – standard ESRS wymaga wyjaśnienia tej zgodności. Przedsiębiorstwa powinny odpowiedzieć na trzy pytania:
- Jaki procent składki przeznaczany jest na lobbing?
- Jakie stanowiska zajmuje stowarzyszenie?
- Czy istnieją procedury eskalacji?
Ład korporacyjny wymaga nadzoru zarządu nad działaniami lobbingowymi.
Audyt i kary za nieprawidłowe raportowanie lobbingu
Raportowanie działań lobbingowych podlega audytowi zewnętrznemu. Audytor testuje cztery aspekty:
- kompletność ujawnień,
- dokładność wartości,
- spójność z rejestrami przejrzystości,
- zgodność między publicznymi stanowiskami a działaniami.
Kary za nieprawidłowe raportowanie mogą wynosić setki tysięcy euro. W Polsce ustawa z 2024 r. umieszcza sankcje w domenie prawa administracyjnego. Poza karami grożą wykluczenie z przetargów, utrata certyfikacji oraz pozwy od inwestorów.
FAQ
Lobbing w rozumieniu ESRS G1 to działalność mająca na celu wywieranie wpływu na decyzje polityczne i regulacyjne. Obejmuje spotkania z urzędnikami, konsultacje publiczne, kampanie komunikacyjne, przygotowywanie dokumentów oraz finansowanie badań.
Standard wymaga ujawnienia wkładów finansowych – opłat dla lobbystów, składek w stowarzyszeniach i rzeczowych. Definicja ESG traktuje jako lobbing każdą aktywność mającą wpływ na kształt polityk publicznych, wykraczając poza tradycyjne rozumienie kuluarowych rozmów.
Raportowanie zgodnie z CSRD ESRS G1 wymaga ujawnienia czterech elementów: opis tematów lobbingu i stanowisk, wartość wydatków (bezpośrednich i przez stowarzyszenia), numery rejestracyjne w rejestrach transparentności oraz członkowie zarządu z doświadczeniem w administracji.
Najważniejszy jest wymóg oceny zgodności między publicznymi deklaracjami a działaniami lobbingowymi – rozbieżności należy wyjaśnić. Raportowanie podlega audytowi zewnętrznemu. Przedsiębiorstwa powinny wdrożyć procesy dokumentowania kontaktów z decydentami i ewidencji wydatków.
Tak, lobbing jest legalny i regulowany ustawą z 2005 roku o działalności lobbingowej. Podmioty wykonujące zawodową działalność lobbingową muszą zarejestrować się w rejestrze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Lobbing jest uznawany za normalną część procesu demokratycznego – problem pojawia się przy braku transparentności lub sprzeczności z publicznymi deklaracjami firmy o zrównoważonym rozwoju. Standard ESRS G1-5 nie zakazuje lobbingu, lecz wymaga jego ujawnienia i uzasadnienia. W ramach CSR firmy lobbowały bez szczegółowego raportowania, ale wymogi ESG zmieniają tę praktykę.
Jeśli wiadomość nie dotarła, prosimy o sprawdzenie folderu ze spamem.
W razie jakichkolwiek problemów zachęcamy do kontaktu na adres e-mail: kontakt@akademiaesg.pl
