Co oznacza podwójna istotność w ESG?

Zasada podwójnej istotności ESRS zmienia sposób, w jaki przedsiębiorstwa podchodzą do raportowania niefinansowego. Ta koncepcja zmusza firmy do równoczesnego spojrzenia na dwie perspektywy – jak czynniki środowiskowe, społeczne i zarządcze wpływają na ich kondycję finansową oraz jak ich działalność oddziałuje na otoczenie. W praktyce oznacza to koniec z jednostronnym myśleniem o zrównoważonym rozwoju.

Z artykułu dowiesz się:

• Dlaczego tradycyjne podejście do istotności okazało się niewystarczające?
• Jak zastosować zasadę podwójnej istotności ESRS w praktyce biznesowej?
• Jakie korzyści przynosi holistyczne podejście do raportowania ESG?

Ewolucja myślenia o istotności w raportowaniu

Tradycyjne rozumienie istotności koncentrowało się wyłącznie na wpływie różnych czynników na wyniki finansowe przedsiębiorstwa. Inwestorzy chcieli wiedzieć, które informacje mogą wpłynąć na ich decyzje inwestycyjne, a firmy raportowały tylko te dane, które miały bezpośrednie przełożenie na przychody, koszty czy wartość akcji. To podejście, choć praktyczne, pomijało istotny element równania – wpływ samego biznesu na świat zewnętrzny.

Zasada podwójnej istotności ESRS zmienia tę perspektywę fundamentalnie. Wprowadza ona obowiązek jednoczesnej oceny dwóch wymiarów – jak czynniki zewnętrzne wpływają na firmę (istotność finansowa) oraz jak firma wpływa na otoczenie (istotność wpływu). Ta dwukierunkowa analiza powstała w odpowiedzi na rosnące oczekiwania społeczne dotyczące odpowiedzialności biznesu i potrzebę lepszego zrozumienia ryzyk związanych ze zrównoważonym rozwojem.

Regulacje europejskie, szczególnie dyrektywa CSRD i towarzyszące jej standardy ESRS, uczyniły z podwójnej istotności nie tylko dobrą praktykę, ale prawny obowiązek dla tysięcy przedsiębiorstw w Unii Europejskiej.

Istotność finansowa – gdy ESG wpływa na portfel

Istotność finansowa odpowiada na pytanie, w jakim stopniu czynniki środowiskowe, społeczne i zarządcze mogą wpłynąć na kondycję ekonomiczną przedsiębiorstwa. To perspektywa, którą inwestorzy znają od dawna, ale która w kontekście ESG zyskuje nowy wymiar. Firmy muszą teraz systematycznie analizować, jak zmiany klimatyczne, regulacje środowiskowe, oczekiwania społeczne czy standardy ładu korporacyjnego mogą wpłynąć na ich przyszłe wyniki.

Przykłady istotności finansowej dotyczą szerokiego wachlarza zjawisk. Przedsiębiorstwa energochłonne muszą uwzględnić rosnące koszty uprawnień do emisji dwutlenku węgla oraz inwestycje w dekarbonizację. Firmy działające w globalnych łańcuchach dostaw analizują ryzyko zakłóceń spowodowanych ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi. Przedsiębiorstwa z branż tradycyjnie postrzeganych jako „brudne” muszą kalkulować koszty utraty dostępu do zielonego finansowania.

Istotność finansowa w ramach zasady podwójnej istotności ESRS wymaga od firm przyjęcia długoterminowej perspektywy. Nie chodzi już tylko o bieżące kwartalnie wyniki, ale o zrozumienie, jak trendy ESG będą kształtować biznes w perspektywie dekad. To podejście zmusza zarządy do myślenia strategicznego i przygotowania się na scenariusze, które jeszcze kilka lat temu wydawały się odległe.

Istotność wpływu – odpowiedzialność za otoczenie

Druga strona medalu to istotność wpływu, która koncentruje się na skutkach działalności firmy dla środowiska, społeczeństwa i gospodarki. Ta perspektywa wykracza poza tradycyjne myślenie biznesowe i wprowadza element odpowiedzialności społecznej jako integralną część strategii korporacyjnej. Firmy muszą teraz systematycznie dokumentować i raportować, jak ich działalność wpływa na świat zewnętrzny.

Analiza podwójnej istotności obejmuje zarówno skutki pozytywne, jak i negatywne. Przedsiębiorstwo może jednocześnie przyczyniać się do emisji gazów cieplarnianych przez swoją działalność operacyjną, ale także wspierać lokalne społeczności poprzez programy edukacyjne czy inwestycje w infrastrukturę. Zasada podwójnej istotności ESRS wymaga rzetelnego przedstawienia całego spektrum oddziaływań, bez ukrywania problemów ani przesadnego eksponowania pozytywów.

Praktyczne zastosowanie tej perspektywy oznacza konieczność mapowania całego łańcucha wartości. Firmy analizują nie tylko bezpośrednie skutki swojej działalności, ale także wpływ dostawców, dystrybutorów i sposobu użytkowania produktów przez klientów. To holistyczne podejście pozwala zidentyfikować obszary, gdzie przedsiębiorstwo może maksymalizować pozytywny wpływ i minimalizować negatywny.

Praktyczne wdrożenie matrycy istotności

Połączenie obu perspektyw w praktyce oznacza stworzenie matrycy istotności, która staje się fundamentem strategii ESG i raportowania. Proces ten rozpoczyna się od identyfikacji wszystkich potencjalnych tematów ESG, które mogą być istotne dla danego przedsiębiorstwa. Lista ta często bazuje na tematach wskazanych w standardach ESRS, ale może zostać rozszerzona o kwestie specyficzne dla branży czy regionu działania.

Kolejnym krokiem jest systematyczna ocena każdego tematu z obu perspektyw. Dla istotności finansowej firmy analizują prawdopodobieństwo wystąpienia określonego ryzyka lub szansy oraz jego potencjalny wpływ na wyniki finansowe. Dla istotności wpływu oceniają skalę, zakres i odwracalność skutków swojej działalności dla otoczenia. Te analizy często wymagają konsultacji z ekspertami, przeglądu danych naukowych i dialogu z interesariuszami.

Najważniejsze tematy to te, które uzyskują wysokie oceny w obu wymiarach jednocześnie. Te zagadnienia stanowią serce strategii ESG i otrzymują priorytet w alokacji zasobów oraz raportowaniu. Tematy istotne tylko z jednej perspektywy także wymagają uwagi, ale mogą być traktowane jako drugorzędne. Zasada podwójnej istotności pozwala w ten sposób na racjonalne zarządzanie ograniczonymi zasobami i koncentrację na najważniejszych wyzwaniach.

Korzyści strategiczne dla przedsiębiorstw

Wdrożenie zasady podwójnej istotności ESRS przynosi firmom wymierne korzyści, które wykraczają poza samo spełnienie wymogów regulacyjnych. Przede wszystkim poprawia jakość zarządzania ryzykiem poprzez zidentyfikowanie zagrożeń, które w tradycyjnym podejściu mogłyby zostać przeoczone. Firmy, które wcześnie rozpoznają trendy ESG i przygotują się na ich konsekwencje, zyskują przewagę konkurencyjną nad konkurentami.

Transparentność wynikająca z raportowania zgodnego z podwójną istotnością buduje zaufanie inwestorów i innych interesariuszy. Inwestorzy coraz częściej poszukują spółek, które potrafią rzetelnie ocenić i zakomunikować swoje ryzyka i wpływy ESG. To przekłada się na lepszy dostęp do kapitału, niższe koszty finansowania i wyższe wyceny rynkowe. Dodatkowo przejrzystość w komunikacji pomaga w budowaniu długoterminowych relacji z klientami, partnerami biznesowymi i społecznościami lokalnymi.

Proces oceny podwójnej istotności często prowadzi do odkrycia nowych możliwości biznesowych. Analiza wpływów może wskazać obszary, gdzie firma może rozwinąć nowe produkty lub usługi odpowiadające na potrzeby zrównoważonego rozwoju. Jednocześnie identyfikacja ryzyk finansowych związanych z ESG może stymulować innowacje i optymalizację procesów operacyjnych.

NAJWAŻNIEJSZE WNIOSKI

1. Zasada podwójnej istotności ESRS fundamentalnie zmienia sposób myślenia o raportowaniu niefinansowym, wymagając od firm równoczesnej analizy wpływu czynników ESG na kondycję finansową oraz oddziaływania działalności na otoczenie.
2. Praktyczne wdrożenie tej zasady przynosi wymierne korzyści biznesowe, w tym lepsze zarządzanie ryzykiem, większą transparentność wobec inwestorów i odkrycie nowych możliwości rozwoju.
3. Holistyczne podejście do istotności staje się nie tylko wymogiem regulacyjnym, ale strategicznym narzędziem, które pomaga przedsiębiorstwom przygotować się na przyszłość zdominowaną przez wyzwania zrównoważonego rozwoju.

Aleksandra Mrozek-Nowak

Akademia ESG to największa w Polsce baza wiedzy o ESG. Inspirujemy do wdrażania zrównoważonych praktyk, stając się miejscem pierwszego wyboru dla każdego, szukającego najlepiej przygotowanych informacji na temat ESG. E-mail: a.mrozek@akademiaesg.pl

Napisz do nas