Transformacja energetyczna w kontekście ESG. Jak obniżyć ceny prądu i zyskać przewagę konkurencyjną?

Gdy koszty energii rosną, a nadchodzący system ETS 2 zapowiada podwyżki nawet o 83 proc. do 2030 roku, przedsiębiorstwa szukają sposobów na obniżenie rachunków i jednocześnie poprawę wskaźników ESG. W transformacji energetycznej zaczynają widzieć inwestycję.

Z artykułu dowiesz się:

• Jakie oszczędności przynoszą inwestycje w odnawialne źródła energii?
• Które działania w obszarze efektywności energetycznej dają najszybszy zwrot?
• Jak polityka energetyczna firmy przekłada się na przewagę konkurencyjną?

Zielona energia jako odpowiedź na rosnące koszty energii

Polska energetyka przechodzi zmianę. Udział węgla w produkcji prądu spadł do 56,2 proc. w 2024 r., podczas gdy źródła odnawialne osiągnęły prawie 30 proc. miksu energetycznego. Ta transformacja nie wynika wyłącznie z presji regulacyjnej – ma także ekonomiczne uzasadnienie. Firmy, które wcześnie postawiły na OZE, dziś czerpią korzyści ze stabilnych kosztów energii. Ceny w długoterminowych kontraktach PPA (Power Purchase Agreement) oscylują między 290-340 zł za megawatogodzinę i pozostają niezmienne przez 10-15 lat. To przewidywalność, której nie oferuje tradycyjny rynek energii oparty na paliwach kopalnych.

Zielona energia pozwala też zredukować zależność od geopolityki i wahań cen surowców. W dużych zakładach przemysłowych, gdzie energia pochłania nawet 70 proc. stałych kosztów, każda złotówka zaoszczędzona na rachunku przekłada się na rentowność. Dodatkowo przedsiębiorstwa inwestujące w odnawialne źródła zyskują dostęp do preferencyjnych kredytów, dotacji i instrumentów finansowych takich jak zielone obligacje – dziewięciu polskich emitentów wyemitowało już takie papiery na setki milionów złotych.

Fotowoltaika dla firm – inwestycja, która się zwraca

Instalacje fotowoltaiczne przestały być domeną innowatorów – dziś to standard w strategiach redukcji kosztów operacyjnych. Fotowoltaika dla firm oferuje nie tylko obniżenie rachunków za prąd, ale również możliwość sprzedaży nadwyżek energii do sieci, co tworzy dodatkowy strumień przychodów. Koszt wytworzenia energii z paneli słonecznych jest stosunkowo niski i przewidywalny. W przeciwieństwie do energii z paliw kopalnych, gdzie cena zależy od globalnych rynków, energia słoneczna opiera się na zasobie dostępnym lokalnie i bezpłatnie – słońcu. Przy malejących cenach technologii i rosnących kosztach energii konwencjonalnej, zwrot z inwestycji w fotowoltaikę skrócił się do kilku lat.

Firmy instalujące systemy fotowoltaiczne poprawiają także swoje wskaźniki środowiskowe. Według badań AMS z 2024 r. aż 86 proc. konsumentów oczekuje od przedsiębiorstw zaangażowania w działania proekologiczne. Zielona energia staje się więc nie tylko narzędziem obniżki kosztów, ale również elementem budowania wizerunku i zaufania rynkowego. Warto rozważyć również instalację systemów magazynowania energii (BESS), które pozwalają gromadzić energię w okresach niskich cen i wykorzystywać ją podczas skoków taryfowych. Choć początkowe koszty są znaczące – magazyn o mocy 2 MW kosztuje około 3,5 mln złotych – rentowność może osiągnąć 30 proc. rocznie.

Audyt energetyczny pierwszym krokiem do oszczędności

Zanim firma zainwestuje w nowe technologie, powinna dokładnie zrozumieć, gdzie traci energię. Audyt energetyczny zgodny z normą ISO 50001 identyfikuje obszary nieefektywności i wskazuje najlepsze kierunki optymalizacji. Dla przedsiębiorstw zużywających ponad 85 terajuli rocznie (23,6 gigawatogodzin) wdrożenie systemu zarządzania energią staje się obowiązkowe – ale także firmom spoza tego progu audyt może przynieść oszczędności rzędu kilkunastu procent. Typowe obszary optymalizacji obejmują modernizację oświetlenia na technologię LED, usprawnienie systemów ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji oraz automatyzację procesów produkcyjnych. W wielu przypadkach zwrot z inwestycji w efektywność energetyczną przychodzi szybciej niż z budowy nowych źródeł energii.

Audyt energetyczny to również punkt wyjścia do planowania długoterminowej strategii. Pozwala ocenić, czy firmie bardziej opłaca się inwestować w fotowoltaikę, modernizować istniejące instalacje czy przejść na umowy PPA. Bez rzetelnej diagnozy łatwo o decyzje oparte na intuicji, które nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Wdrożenie systemu zarządzania energią wspiera też compliance z regulacjami unijnymi. Firmy, które działają w ramach jasnych procedur i monitorują zużycie energii, są lepiej przygotowane na nadchodzące wymogi raportowania niefinansowego i dekarbonizacji.

Dekarbonizacja jako przewaga konkurencyjna

Polska pozostaje dziesiątym największym emitentem gazów cieplarnianych w relacji do PKB wśród krajów OECD. Firmy, które wcześnie rozpoczną proces dekarbonizacji, zyskają nie tylko lepsze wskaźniki środowiskowe, ale również dostęp do nowych rynków i źródeł finansowania. Coraz więcej inwestorów kieruje bowiem kapitał wyłącznie do przedsiębiorstw przestrzegających zasad ESG. Fundusze inwestycyjne, banki i instytucje finansowe stosują surowe kryteria oceny emisyjności i polityki klimatycznej. Firmy z niskim śladem węglowym łatwiej pozyskują finansowanie i negocjują korzystniejsze warunki kredytów.

Dekarbonizacja to także ochrona przed przyszłymi kosztami. System ETS 2, który wejdzie w życie w 2027 r., obejmie sektor budynków i transportu. Firmy emitujące duże ilości dwutlenku węgla będą musiały kupować uprawnienia do emisji, a to może podnieść koszty operacyjne nawet o kilkadziesiąt procent. Przedsiębiorstwa, które już teraz redukują emisje, unikną tych dodatkowych obciążeń. Nie można też zapominać o presji konsumenckiej i biznesowej. Coraz więcej klientów B2B wymaga od dostawców raportowania emisji i wdrażania strategii klimatycznych. Firmy bez jasnej polityki dekarbonizacji mogą stracić kontrakty i pozycję w łańcuchach dostaw.

Polityka energetyczna firm w nowej rzeczywistości

Dobrze przemyślana polityka energetyczna to fundament długoterminowej strategii biznesowej. Firmy, które traktują energię wyłącznie jako koszt operacyjny, tracą szansę na budowanie przewagi konkurencyjnej. Przedsiębiorstwa patrzące strategicznie integrują zarządzanie energią z celami ESG, planowaniem finansowym i rozwojem produktów.

Skuteczna polityka energetyczna powinna obejmować kilka elementów:

1. Krótkoterminowe działania, takie jak modernizacja oświetlenia, optymalizacja systemów HVAC i analiza możliwości przejścia na taryfy z OZE.
2. Średnioterminowe inwestycje w fotowoltaikę dla firm, systemy zarządzania energią i magazynowanie energii.
3. Długofalową wizję zakładającą integrację z inteligentnymi sieciami, rozwój modeli prosumenckich i budowanie partnerstw w klastrach energetycznych.

Transformacja energetyczna wymaga również zaangażowania najwyższego kierownictwa. Decyzje o inwestycjach w OZE, efektywność energetyczną czy audyt energetyczny nie mogą być relegowane wyłącznie do działów technicznych. To strategiczne wybory wpływające na rentowność, wizerunek i przyszłość firmy. Przedsiębiorstwa mogą skorzystać z różnorodnych form wsparcia – funduszy europejskich, preferencyjnych kredytów NFOŚiGW czy systemu białych certyfikatów. Finansowanie nie jest barierą – barierą bywa brak kompleksowej strategii i jasnej wizji, jak energia wpisuje się w szerszy model biznesowy.

NAJWAŻNIEJSZE WNIOSKI

1. Transformacja energetyczna to nie koszt, lecz inwestycja – firmy, które stawiają na zieloną energię, efektywność energetyczną i fotowoltaikę dla firm, obniżają koszty energii i budują odporność na przyszłe regulacje.
2. Audyt energetyczny i wdrożenie systemu zarządzania energią to fundamenty każdej strategii – bez rzetelnej diagnozy łatwo o decyzje nieprzynoszące oczekiwanych rezultatów.
3. Dekarbonizacja i przemyślana polityka energetyczna stają się warunkiem konkurencyjności – przedsiębiorstwa ignorujące te obszary stracą dostęp do kapitału, klientów i rynków zbytu.

Aleksandra Mrozek-Nowak

Akademia ESG to największa w Polsce baza wiedzy o ESG. Inspirujemy do wdrażania zrównoważonych praktyk, stając się miejscem pierwszego wyboru dla każdego, szukającego najlepiej przygotowanych informacji na temat ESG. E-mail: a.mrozek@akademiaesg.pl

Napisz do nas