Zmiany w unijnym rozporządzeniu EUDR. Komisja Europejska wychodzi naprzeciw małym firmom

21 października 2025 r. Komisja Europejska przedstawiła projekt zmian do rozporządzenia (UE) 2023/1115 w sprawie udostępniania na rynku unijnym i wywozu z Unii produktów niepowodujących wylesienia (EUDR). Wbrew zapowiedzi z 23 września 2025 r., Komisja nie zdecydowała się kolejny raz opóźnić w całości rozpoczęcia stosowania Rozporządzenia. Zaproponowała jednak szereg uproszczeń, które zmniejszają obciążenia dla przedsiębiorstw.

Terminy rozpoczęcia stosowania EUDR 

W stosunku do dużych i średnich przedsiębiorstw EUDR ma zacząć stosować się zgodnie z planem, tj. począwszy od 30 grudnia 2025 r. Więcej czasu – bo do 30 grudnia 2026 r. (zamiast 30 czerwca 2026 r.) – otrzymają: 

1. podmioty (w rozumieniu EUDR), które do dnia 31 grudnia 2024 r. były utworzone jako mikro i małe przedsiębiorstwa; w tym przypadku oprócz daty rozpoczęcia stosowania rozporządzenia zmianie ulega także data, w której podmiot musiał istnieć, aby korzystać z opóźnienia: 31 grudnia 2024 r. w miejsce 31 grudnia 2020 r.; 
2. mikro i małe pierwotne podmioty – to nowa kategoria podmiotów, która ma zostać wprowadzona do EUDR (szczegóły poniżej).  

Kontrole i działania naprawcze 

Obowiązki właściwych organów (państwowych) w zakresie przeprowadzania kontroli wykonywania przez przedsiębiorców przepisów EUDR (art. 16 i nast. EUDR) oraz uprawnienia do żądania od przedsiębiorców podjęcia działań naprawczych (art. 24 EUDR) w celu usunięcia niezgodności z EUDR zostają zawieszone do:

• 30 czerwca 2026 r. – w stosunku do podmiotów, podmiotów handlowych oraz podmiotów na dalszym odcinku łańcucha wartości (to druga nowa kategoria podmiotów, która ma zostać wprowadzona do EUDR – szczegóły poniżej),
• 30 grudnia 2026 r. – w stosunku do podmiotów, których dotyczy opóźnienie stosowania rozporządzenia do 30 grudnia 2026 r., tj. będących mikro i małymi przedsiębiorstwami albo mikro i małymi pierwotnymi podmiotami. 

Niezależnie od zawieszenia, jeżeli właściwy organ uzyska informację o niezgodności z EUDR przed datą rozpoczęcia stosowania wskazanych powyżej przepisów dot. kontroli i działań naprawczych, może on skierować ostrzeżenie do naruszającego podmiotu wraz z zaleceniami dotyczącymi osiągnięcia (zapewniwnia) zgodności. 

Przepisy obowiązujące od 30 grudnia 2025 r. 

Oprócz przepisów określających obowiązki podmiotów, podmiotów handlowych i podmiotów na dalszym odcinku łańcucha wartości będących dużymi i średnimi przedsiębiorstwami (w tym przepisów dotyczących ustanowienia systemu należytej staranności), począwszy od 30 grudnia 2025 r. stosować się będą m.in. przepisy dotyczące: 

1. kontroli przez organy celne zgłoszeń celnych złożonych w odniesieniu do odnośnych produktów wprowadzanych na rynek EU lub go opuszczających; w szczególności przed dopuszczeniem do obrotu odnośnego produktu wprowadzanego na rynek lub przed wywozem takiego produktu przedsiębiorca będzie musiał udostępnić organom celnym numer referencyjny oświadczenia o należytej staranności; podczas przeprowadzania kontroli zgłoszenia celnego organy celne sprawdzą status nadany przez właściwe organy oświadczeniu o należytej staranności w systemie informacyjnym TRACES i – w przypadku gdy status wskaże, że odnośny produkt został uznany za wymagający kontroli przed wprowadzeniem go do obrotu lub wywozem – organy celne zawieszą dopuszczenie do obrotu lub wywóz tego odnośnego produktu; 
2. środków tymczasowych w ramach których właściwe organy mają możliwość m.in. zajęcia odnośnych towarów lub odnośnych produktów albo zawieszenia ich wprowadzania do obrotu lub ich udostępniania na rynku lub ich wywozu w przypadku wykrycia potencjalnych niezgodności z EUDR; 
3. współpracy i wymiany informacji pomiędzy organami państw członkowskich właściwymi w sprawach EUDR i organami celnymi, a także Komisją i organami administracyjnymi państw trzecich; w ramach realizacji obowiązków w zakresie współpracy, właściwe organy powiadamiają m.in. organy innych państw członkowskich o wykryciu wszelkich możliwych niezgodności z EUDR oraz o wykryciu na rynku odnośnego produktu uznanego przez nie za niezgodny, aby umożliwić wycofanie lub odzyskanie takiego produktu ze sprzedaży we wszystkich państwach członkowskich; 
4. możliwości zgłoszenia przez osoby fizyczne lub osoby prawne właściwym organom uzasadnionych zastrzeżeń, że podmiot, podmiot handlowy lub podmiot na dalszym odcinku łańcucha wartości nie przestrzega EUDR. 

Nowe definicje 

Projekt zmian do Rozporządzenia wprowadza także nowe definicje: 

• mikro i małego pierwotnego podmiotu (ang. micro and small primary operator) – oznacza podmiot (w rozumieniu EUDR), który jest osobą fizyczną albo mikro- lub małym przedsiębiorstwem w rozumieniu dyrektywy 2013/34/UE (tzw. dyrektywa o rachunkowości, niezależnie od jego formy prawnej, mającym siedzibę w państwie sklasyfikowanym jako kraj niskiego ryzyka zgodnie z EUDR, który w ramach działalności handlowej wprowadza do obrotu lub wywozi odnośne produkty, które sam uprawiał, pozyskał lub hodował na odpowiednich działkach lub, w przypadku bydła, w zakładach (tłumaczenie nasze z uwzględnieniem terminologii stosowanej w polskiej wersji Rozporządzenia);
• podmiotu na dalszym odcinku łańcucha wartości (ang. downstream operator) – oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, która w ramach działalności handlowej wprowadza do obrotu lub wywozi odnośne produkty wytworzone przy użyciu odnośnych produktów, przy czym wszystkie te produkty są (już) objęte oświadczeniem o należytej staranności lub uproszczoną deklaracją. 

Uproszczenia dla mikro i małych pierwotnych podmiotów 

Oprócz późniejszej daty rozpoczęcia stosowania Rozporządzenia, uproszczenia dla mikro i małych pierwotnych podmiotów obejmują: 

1. brak konieczności składania oświadczenia o należytej staranności (ONS); w jego miejsce mikro i małe pierwotne podmioty składać będą – jednorazowo – uproszczoną deklarację (ang. simplified declaration). Na jej podstawie otrzymają identyfikator deklaracji (ang. declaration identifier), którym będą się posługiwać w odniesieniu do wprowadzanych przez siebie do obrotu lub wywożonych odnośnych produktów – przed uzyskaniem identyfikatora deklaracji nie będą uprawnione do wprowadzania do obrotu lub wywiezienia produktów; w przypadku zmiany danych zawartych w uproszczonej deklaracji, mikro lub mały pierwotny podmiot będzie zobowiązany do ich aktualizacji. Złożenie uproszczonej deklaracji nie będzie konieczne w przypadku, gdy wymagane informacje (zawarte w nowym Załączniku III do Rozporządzenia) dostępne będą w innym niż TRACES systemie informatycznym funkcjonującym zgodnie z odpowiednimi przepisami w Unii lub państwie członkowskim. 
2. możliwość zastąpienia danych geolokalizacyjnych działek ich adresem pocztowym. 

Uproszczenia dla podmiotów na dalszym odcinku łańcucha wartości i podmiotów handlowych  

Obowiązki podmiotów na dalszym odcinku łańcucha wartości będą identyczne z (uproszczonymi) obowiązkami podmiotów handlowych. 

Uproszczenia dla obu tych grup podmiotów obejmują: 

1. brak obowiązku składania oświadczenia o należytej staranności oraz obowiązku upewniania się, że należyta staranność została zachowana (przez podmioty na wcześniejszych etapach łańcucha wartości) – wystarczy zebranie i przechowywanie określonych w nowym art. 5 ust. 3 (ograniczonych) informacji dotyczących odnośnych produktów; 
2. niebędące MŚP podmioty na dalszym odcinku łańcucha wartości i podmioty handlowe – oprócz zbierania i przechowywania informacji – przed wprowadzeniem odnośnego produktu do obrotu, jego udostępnieniem lub wywozem z UE muszą zarejestrować się w systemie informacyjnym. 

Dalsze kroki prawne  

Zmiana Rozporządzenia następuje w tzw. zwykłej procedurze ustawodawczej zgodnie z art. 294 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) i wymaga przyjęcia (uchwalenia) zmian przez Parlament Europejski i Radę UE. Zarówno Parlament, jak i Rada mogą proponować swoje zmiany (poprawki) do przedstawionego przez Komisję projektu rozporządzenia zmieniającego. W tej sytuacji nie można mieć pewności, że zmiany EUDR zostaną uchwalone w terminie. 

Jak możemy pomóc? 

Wraz z naszymi ekspertami udzielamy wsparcia m.in. w: 

• identyfikacji produktów objętych zakresem zastosowania Rozporządzenia oraz ich składników, w tym w ocenie, czy do danego produktu stosują się wyłączenia związane z okresem przejściowym; 

• opracowaniu i wdrożeniu systemu należytej staranności, w tym w przygotowaniu wewnętrznych polityk, procedur i dokumentacji niezbędnych do spełnienia wymogów EUDR; 

• przygotowaniu i przesyłaniu ONS zgodnie z wymogami technicznymi EUDR; 

• opracowaniu zapisów umownych w relacjach z dostawcami z krajów trzecich zapewniających spełnienie wymogów Rozporządzenia, w tym w zakresie należytej staranności, a także regulujących kwestię odpowiedzialności kontraktowej dostawcy za dostarczenie nieprawdziwych lub błędnych informacji; 

• szkoleniu zespołów we wszystkich kwestiach związanych z wdrożeniem i praktycznym stosowaniu EUDR. 

Oferujemy także usługę ESG Hotline, w ramach której wspieramy przedsiębiorców ad hoc we wszystkich kwestiach związanych z Rozporządzeniem oraz innymi zagadnieniami z zakresu zrównoważonego rozwoju/ESG, które mogą powstać w toku bieżącej działalności. 

Marta Maj

Od ponad 10 lat zajmuję się wszystkim, co związane z contentem. Moje doświadczenie w pracy dziennikarskiej i wrodzona ciekawość tworzą zgrany duet, który pozwala mi tworzyć artykuły, które przeczyta i laik, i ekspert. Dodatkowo zajmuję się korektą tekstów – przecinki, strzeżcie się! E-mail: m.maj@akademiaesg.pl

Napisz do nas